(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 219

॥ శ్రీః ॥
3.219. అధ్యాయః 219
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ధర్మవ్యాధేన నానాధర్మాన్బోధితేన కౌశికేన గృహమేత్య స్వపిత్రోః శుశ్రూషణం ॥ 1 ॥ మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరంప్రతి పతివ్రతామాహాత్ంయాదికథనోపసంహారః ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వ్యాధ ఉవాచ। 3-219-0x(2515)(24554)
ఏవం శప్తోఽహమృషిణా తదా ద్విజబరోత్తమ।
అహం ప్రాసాదయమృషిం గిరా వాక్యవిశారదం ॥ 3-219-1(24555)
అజానతా మయాఽకార్యమిదమద్య కృతం మునే।
క్షంతుమర్హసి తత్సర్వం ప్రసీద భగవన్నితి ॥ 3-219-2(24556)
ఋషిరువాచ। 3-219-3x(2516)
నాన్యథా భవితా శాప ఏవమేతదసంశయం।
ఆనృశంస్యాత్త్వంహకించిత్కర్తాఽనుగ్రహమద్య తే ॥ 3-219-3(24557)
శూద్రయోన్యాం వర్తమానో ధర్మజ్ఞో హి భవిష్యసి।
మాతాపిత్రోశ్ శుశ్రూషాం కరిష్యసి న సంశయః ॥ 3-219-4(24558)
తయోః శుశ్రూషయా సిద్ధిం మహతీం సమవాప్స్యసి।
జాతిస్మరశ్ భవితా స్వర్గం చైవ గమిష్యసి ॥ 3-219-5(24559)
`భూత్వాచ ధార్మికో వ్యాధః పిత్రోః శుశ్రూషణే రతః।
శాపక్షయే తు నిర్వృత్తే భవితాఽసి పునర్ద్విజః ॥ 3-219-6(24560)
ఏవం శప్తః పురా తేన ఋషిణాఽస్ంయుగ్రతేజసా।
ప్రసాదశ్చ కృతస్తేన మమైవ ద్విపదాంవర ॥ 3-219-7(24561)
శరం చోద్ధృతవానస్మి తస్య వై ద్విజసత్తమ।
ఆశ్రమం చ మయా నీతో న చ ప్రాణైర్వ్యయుజ్యత ॥ 3-219-8(24562)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యథా మమ పురాఽభవత్।
అభితశ్చాపి గంతవ్యో మయా స్వర్గో ద్విజోత్తమ ॥ 3-219-9(24563)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 3-219-10x(2517)
ఏవమేతాని పురుషా దుఃఖాని చ సుఖాని చ।
ఆప్నువంతి మహాబుద్ధే నోత్కంఠాం కర్తుమర్హసి ॥ 3-219-10(24564)
దుష్కరం హి కృతంకర్మ జానతా జాతిమాత్మనః।
[లోకవృత్తాంతతత్త్వజ్ఞ నిత్యం ధర్మపరాయణ ॥] 3-219-11(24565)
కర్మదోషాచ్చ వై విద్వన్నాత్మజాతికృతేన వై।
కంచిత్కాలం మృష్యతాం వై తతోసి భవితా ద్విజః ॥ 3-219-12(24566)
సాంప్రతం చ మతో మేఽసి బ్రాహ్మణో నాత్ర సంశయః ॥ 3-219-13(24567)
బ్రాహ్మణః పతనీయేషు వర్తమానో వికర్మసు।
దాంభిక్వో దుష్కృతప్రాయః శూద్రేణ సదృశో భవేత్ ॥ 3-219-14(24568)
యస్తు శూద్రో దమే సత్యే ధర్మే చ సతతోత్థితః।
తం బ్రాహ్మణమహం మన్యే వృత్తేన హి భవేద్ద్విజః ॥ 3-219-15(24569)
కర్మదోషేణ విషమాం గతిమాప్తోసి దారుణాం।
క్షీణదోషమహం మన్యే చాభితస్త్వాం నరోత్తమ ॥ 3-219-16(24570)
కర్తుమర్హసి నోత్కంఠాం త్వద్విధా హ్యవిషాదినః।
లోకవృత్తాంతతత్వజ్ఞా నిత్యం ధర్మపరాయణాః ॥ 3-219-17(24571)
వ్యాధ ఉవాచ। 3-219-18x(2518)
ప్రజ్ఞయా మానసం దుఃఖం హన్యాచ్ఛారీరమౌషధైః।
ఏతద్విజ్ఞానసామర్థ్యం న బాలై సమతామియాత్ ॥ 3-219-18(24572)
అనిష్టసంప్రయోగాచ్చ విప్రయోగాత్ప్రయిస్య చ।
మనుష్యా మానసైర్దుఃఖైర్యుజ్యంతే చాల్పబుద్ధయః ॥ 3-219-19(24573)
గుణైర్భూతాని యుజ్యంతే వియుజ్యంతే తథైవ చ।
సర్వాణి నైతదేకస్య శోకస్థానం హి విద్యతే ॥ 3-219-20(24574)
అనిష్టనాన్వితం పశ్యంస్తథా క్షిప్రం విరజ్యతే।
తతశ్చ ప్రతికుర్వంతి యది పశ్యంత్యుపక్రమం ॥ 3-219-21(24575)
శోచతో న భవేత్కించిత్కేవలం పరితప్యతే।
పరిత్యజంతి యే దుఃఖం సుఖం వాఽప్యుభయం నరాః ॥ 3-219-22(24576)
త ఏవ సుఖమేధంతే జ్ఞానతృప్తా మనీషిణః।
అసంతోషపరా మూఢాః సంతోషం యానతి పండితాః ॥ 3-219-23(24577)
అసంతోషస్య నాస్త్యంతస్తుష్టిస్తు పరమం సుఖం।
న శోచంతి గతాధ్వానః పశ్యంతః పరమాం గతిం ॥ 3-219-24(24578)
న విషాదే మనః కార్యం విషాదో విషముత్తమం।
మారయత్యకృతప్రజ్ఞం బాలం క్రుద్ధ ఇవోరగః ॥ 3-219-25(24579)
యంవిషాదోఽభిభవతి విషమే సముపస్థితే।
తేజసా తస్ హీనస్య పురుషార్థో న విద్యతే ॥ 3-219-26(24580)
అవశ్యం క్రియమాణస్ కర్మణో దృశ్యతే ఫలం।
న హి నిర్వేదమాగంయ కించిత్ప్రాప్నోతి శోభనం ॥ 3-219-27(24581)
అథాప్యుపాయం పశ్యేత దుఃఖస్ పరిమోక్షణే।
అశోచన్నారభేతైవ యుక్తశ్చావ్యసనీ భవేత్ ॥ 3-219-28(24582)
భూతేష్వభావం సంచింత్య యే తు బుద్ధేః పరం గతాః।
న శోచంతి కృతప్రజ్ఞాః పశ్యంతః పరమాం గతిం ॥ 3-219-29(24583)
న శోచామి రమే విద్వన్కాలాకాంక్షీ స్థితోస్ంయహం।
ఏతైర్నిదర్శనైర్బ్రహ్మన్నావసీదామి సత్తమ ॥ 3-219-30(24584)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 3-219-31x(2519)
కృతప్రజ్ఞోసి మేధావీ బుద్ధిశ్చ విపులా తవ।
పాపాన్నివృత్తోసి సదా జ్ఞానవృద్ధోసి ధర్మవిత్ ॥ 3-219-31(24585)
ఆపృచ్ఛే త్వాం స్వస్తి తేఽస్తు ధర్మస్త్వాం పరిరక్షతు।
అప్రమాదస్తు కర్తవ్యో ధర్మే ధర్మభృతాంవర ॥ 3-219-32(24586)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-219-33x(2520)
బాఢమిత్యేవ తం వ్యాధః కృతాంజలిరువాచ హ।
ప్రదక్షిణమథో కృత్వా ప్రస్థితో ద్విజసత్తమః ॥ 3-219-33(24587)
స తు గత్వాద్విజః సర్వాం శుశ్రూషాం కృతవాంస్తదా।
మాతాపితృభ్యామంధాభ్యాం యథాన్యాయం సుసంశితః ॥ 3-219-34(24588)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం నిఖిలేన యుధిష్ఠిర।
పృష్టవానసి యం తాత ధర్మం ధర్మభృతాంవర ॥ 3-219-35(24589)
పతివ్రతాయా మాహాత్ంయం బ్రాహ్మణస్య చ సత్తమ।
మాతాపిత్రోశ్చ శుశ్రూషా ధర్మవ్యాధేన కీర్తితా ॥ 3-219-36(24590)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-219-37x(2521)
అత్యద్భుతమిదం బ్రహ్మంధర్మాఖ్యానమనుత్తమం।
సర్వధర్మవిదాంశ్రేష్ఠ కథితం మునిసత్తమ ॥ 3-219-37(24591)
సుఖశ్రావ్యతయా విద్వన్ముహూర్త ఇవ మే గతః।
న హి తృప్తోస్మి భగవఞ్శృణ్వానో ధర్మముత్తమం ॥ 3-219-38(24592)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి ఏకోనివింశత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 219 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-219-20 గుణైః గుణకార్యైః సుఖదుఃఖమోహైః ॥
3-219-24 గతాధ్వానః ప్రాప్తజ్ఞానమార్గాః ॥
3-219-29 బుద్ధేస్తత్త్వజ్ఞానాత్। పరం బ్రహ్మ గతాః ప్రాప్తాః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.